خاموشی ۱۸ دی
در ۱۸ دی اینترنت ایران و تمامی سرور ها به طور کامل قطع شد. خبر ها هاکی بر این که ۱۲ هزار نفر کشته شده اند.
افراد حکومتی خاص، به اینترنت مجزا دسترسی دارند.
توسعه نرم افزاری در تمام شرکت های ای تی ایران متوقف شده است و تلاش برای نگه داری سرویس هاست.
از کار افتادن DNS
تمامی DNS ها شامل گوگل و کلودفلیر از کار افتاده اند و مجبور به پیدا کردن DNS های ایرانی شده ایم.
اینترنت داخلی بعضا ضعیف و ناکارمد هست و اختلال شدیدی گزارش می شود.
پروتکل UDP همچنان دچار مشکل هستند ولی WS کار می کند و بعضی از سایت های ایرانی از چت روم داخلی استفاده میکنند.
ضرورت ایجاد مپ داخلی سایت ها به ای پی کاملا احساس می شود.
پیام رسان شخصی
نیاز به پیام رسان شخصی برای ارتباط با دوستان و آشنایان ضروری است.
این سیستم باید فرانت و بک کاملا رمزنگاری باشند و هر ۲۴ ساعت دیتا به طور کامل پاک شوند.
باید به صورت فایل zip روی سرور های داخلی با کمترین منابع استقرار یاند.
توجه کنید که DNS ها کار نمی کنند و مستقیما با ای پی و http باید کار کنند
پروتکل WS کار می کند ولی UDP و IPV6 از کار افتاده اند.
نمونه پیام رسان شخصی
روش یوزر تعریف کردن هم امن هستش. یعنی شما هستی که برای پیامرسانت، یوزر و پسوورد میسازی و در اختیار هرکسی که بخوای قرار میدی
لینک پروژه:
https://github.com/MatinSenPai/Zanjir
طراحی پیام رسان شخصی چه ویژگی هایی باید داشته باشد
- بدون اینترنت بین الملل کار کند
- با یک فایل ZIP قابل نصب باشد
- https نیاز نداشته باشد
- تمام اتصالات سمت کلاینت رمز نگاری شده باشد
- تمام دیتای سمت بک اند رمزنگاری شده باشد و ttl داشته باشند
- اندپوینت ها به صورت داینامیک باشند و در هنگام نصب بش به صورت دلخواه گرفته شود
- کلید رمزنگاری هنگام نصب گرفته شود
- کاربران در هنگام ورود باید کلید را دستی وارد کنند
- امکان اپلود و دانلود عکس و فیلم و ویس وجود داشته باشد و بعد از زمان مشخصی پاک شوند
- فایل ها باید به صورت رمزشده در سرور ذخیره شوند
- نرم افزار باید با حداقل منابع نرم افزاری کار کند
- طراحی اصولا موبایل فرست باید باشد
- از پروتکل ws استفاده شود ولی ممکنه نیاز شود به صورت http هم کار کنند. یعنی کاربران فقط رفرش کنند
- روم های متفاوت با نام های داینامیک داشته باشد
- اسکریپت راه اندازی داشته باشد
- طراحی ui ux تا جای ممکن شبیه تلگرام باشد
- سبک بودن و کارکردن با حداقل امکانات ضروری است
- باید نرم افزار اپن سورس باشد که اطمینان از رمزنگاری آن حاصل کنیم
- کانفیگ ها در فایل json باشد و در صورت نیاز بک اپ گرفته شود. از دیتای رد و بدل شده بکاپ نباید گرفته شود.
استارلینک
راه حل موجود استارلینک هست. در تهران و کرج گشت ها نظامی برای جمع آوری استارلینک وجود دارد.
با سیتیلینک میتونی از راه دور ««از هر جای کشور»» به استارلینکت وصل شی 🏢
http://filtershekan.sbs/Starlink
راه اندازی تونل استارلینک از موارد بسیار مهم است که هم قیمت را کاهش می دهد و هم استقرار استرالیک را در شهرهای غیر تهران و کرج ممکن می سازد.
شکست ارتش سایبری
در وقوع این اتفاق، اشتباهات کلیدی و راهبردی مسئولین جمهوری اسلامی از جمله تعلل در گفتگوی سازنده با معترضین و قطعی اینترنت بی تاثیر نبود. جائی که اگر زودتر صدای مردم و کسبه بابت گرانی ها شنیده می شد و پای اغتشاشگران به تجمعات باز نمی شد اتفاقات بهتری برای کشور رخ می داد.
اشتباه بعدی قطع اینترنت بود که ابتکار عمل در جنگ روانی را به دست معاندین داد. اکنون شبکه های بیگانه با عددی که مشخص نیست بر اساس چه منبعی منتشر شده به جهانیان اعلام کرده اند 12000 نفر در درگیری های اخیر در ایران کشته شده اند، راوی اول به حساب می آیند و قطعاً تاثیر بیشتری بر روی مخاطبین جهانی که اخبار ایران را دنبال می کنند، خواهند گذاشت. اما اگر اینترنت قطع نبود و مسئولین از تریبون های رسمی حدود کشته های واقعی را اعلام می کردند و ارتش سایبری جمهوری اسلامی در شبکه های مجازی به مقابله با اخبار فیک می پرداخت، شاید امروز افکار عمومی جهان تا این اندازه بر علیه جمهوری اسلامی نبود. اینکه دستاوردها را در صدا و سیما و خبرگزاریهای حکومتی مثل فارس، تسنیم و… فریاد بزنیم و تنها با هواداران خود در خیابان های تهران جشن پیروزی بگیریم هنر نیست. هنر این است که دستاورد جنگ ۱۲ روزه و پیروزی ایران را جهانیان متوجه شوند و از رسانه ها و تریبون های بین المللی به آن پرداخته شود که متاسفانه این هنر نزد مسئولین کشور نبوده و نیست.
https://www.championat.ir/economy/trump-new-speeches-about-iran/
مخالفان راوی اول شدند
پیشتر عنوان شد که قطع اینترنت یک پیام واضح به جهانیان دارد و متاسفانه معاندین از آن به نفع خود بهره برداری کردند. اکنون جهانیان به این فکر نمی کنند که این قطعی به دلیل ممانعت از ارتباط اغتشاشگران و جلوگیری از حملات سایبری بوده است بلکه به این فکر می کنند که احتمالاً موضوعی در حال رخ دادن بوده که حاکمیت ایران قصد سانسور آن را داشته است.
پی نوشت: سوال اساسی از دوستانی که بنا به دلایل امنیتی حکم به قطعی اینترنت دادند این است که چه تصوری از نحوه استفاده جاسوسان، معاندین از اینترنت دارند؟ آیا با همین خوش خیالی که آنها برای انجام عملیات خود بر روی وصل بودن اینترنت در ایران حساب باز کرده اند، سایر تصمیمات مملکت هم اتخاذ می کنند؟ با همین خوش خیالی که تحریم ها هیچ اثری ندارد، به مذاکرات می روند؟ اگر قرار بود از ترس حملات سایبری، هر کشوری اینترنتش را قطع کند که همه کشورها می بایست اینکار را انجام می دادند! آیا مثلاً اسرائیلی ها و آمریکائی ها بعد از هک های گروه حنظله، اینترنت خود را از ترس هک های بعدی به روی کاربران بستند؟ آیا در عملیات شبانه ای که اسرائیل علیه ایران انجام داد بر روی روشن بودن چراغ های برق تیر چراغ برق خیابان ها حساب کرده بود که اکنون تصور می کنید عواملش بر روی وصل بودن اینترنت در ایران برای برقراری ارتباط حساب باز کرده اند؟
https://www.championat.ir/economy/trump-new-speeches-about-iran/
پرتاب ماهواره
با توجه به اختلال شدیدی که ایجاد کردند نیاز به ماهواره برای ارتباط با صنایع موشکی داشتند
ماهواره پایا سنگین ترین ماهواره پرتاب شده ساخت همکاران ما در صاایران است و امروز به همراه همکارانشان از سازمان فضایی ایران طی بازدید از این مجموعه و عملکرد ماهواره پایا شاهد همکاری بسیار نزدیک و خوبی با همه بخش های فعال این حوزه بودیم که این همکاری و هماهنگی موجب هم افزایی و رسیدن به پیشرفت های خوبی در حوزه هوافضا شده است.
سه ماهواره عملیاتی و پیشرفته سنجش از راه دور جمهوری اسلامی ایران با نامهای «کوثر»، «پایا» و «ظفر ۲»، از پایگاه فضایی وستوچنی روسیه به فضا، گفت: این پرتاب موفق، بار دیگر عزم راسخ و خستگیناپذیر جوانان نخبه و متخصص کشورمان را در بالاترین سطوح فناوری فضایی با فناوری کاملا بومی، علیرغم همه محدودیتها و تحریمهای ظالمانه، به نمایش گذاشت.
تقدیر مجلس از وزارت ارتباطات و دانشمندان فضایی برای پرتاب موفق ۳ ماهواره
زیانهای تداوم احتمالی قطعی اینترنت
قطعی کامل اینترنت و ارتباطات اکنون به ۷ روز رسیده است و آنطور که خبرگزاری فارس گزارش کرده، حداقل تا ۷ روز دیگر نیز چندان امیدی به بازگشت به شرایط عادی ارتباطی نیست. برآوردها نشان میدهد چنین وضعیتی میتواند در حالت خوشبینانه، زیانی 400 میلیون دلاری (حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان) به بدنه اقتصاد دیجیتال وارد کند. این حجم از زیان که دو برابر بودجه سالانه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است، برای خیل شرکتهای نحیف و آسیبدیده این صنعت که هنوز از شوک مالی جنگ ۱۲ روزه خارج نشدهاند، بنیانکن خواهد بود.
با در نظر گرفتن ارزش حدودا ۳۰ میلیون میلیارد تومانی تولید ناخالص داخلی و با توجه به اینکه اقتصاد دیجیتال هم اکنون ۴ درصد از GDP سهم دارد، میتوان نتیجه گرفت که تداوم یک هفتهای قطعی اینترنت بهتنهایی میتواند ۴ درصد از کل اقتصاد دیجیتال ایران را ببلعد و نابود کند.
خبرگزاری ایرنا در گزارشی مینویسد: «اگر صنایع بزرگی چون فولاد و پتروشیمی و سیمان از ناترازی و قطع گاز احساس خطر کرده و اعلام میکنند که کسب و کار و سودآوری بنگاههایشان به مخاطره میافتد، اگر قطع برق در شهرکهای صنعتی، حیات صنایع و کوچک و متوسط را تهدید میکند، برای اقتصاد دیجیتال که به اینترنت وابسته است، قطع اینترنت و ارتباطات سمی مهلک و کشنده است که میتواند آنها را از پای درآورد.»
این خبرگزاری میافزاید: «در این روزها که دسترسی به پیامک و اینترنت بینالملل برای هیچ کاربری فراهم نیست و برخی سایتها و سکوهای داخلی بر بستر اینترنت ملی فعال هستند، فعالان این عرصه میگویند که قطع اینترنت آسیب ۱۰۰ درصدی به آنها زده است و از اینکه مشخص نیست چه زمانی اینترنت دوباره برقرار می شود، گلایه دارند.»
رضا الفت نسب، رئیس اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی، نیز با اشاره به اینکه به دلیل مسدودی اینترنت فروش کالاها به شدت کاهش یافته خاطر نشان میکند: «تمامی بازارها چشمشان به فروش آخر سال است ولی با توجه به شرایط فعلی نمیتوانیم امیدواری برای رونق بازار داشته باشیم و بدتر از آن اینکه نمیدانیم شرایط چه زمانی به حالت عادی باز میگردد.»
او با ابراز نگرانی از تداوم وضعیت فعلی میگوید: «نگرانم که کسب وکارها نتوانند هزینههای خود را پرداخت کنند و مجبور به تعدیل نیرو شوند، بنابراین باید فکری کرد تا به فوریت بتوان مشکلات کسب وکارهای دیجیتال را مرتفع کرد.»
https://digiato.com/iran-technology-news/internet-cuts-digital-economy-layoff-tsunami
زیان کسبوکارهای اینترنتی
«احسان چیتساز»، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال در گفتگو با ایسنا، به ضرر و زیان کسبوکارها در زمان جنگ اشاره کرد و گفت تقریبا به ازای هر روز حدود ۵۰۰ میلیارد تومان زیان برای کسب و کارها اتفاق افتاده بود. او درباره وضعیت حال حاضر کسبوکارها گفت:
زمانی که اینترنت قطع میشود دسترسی به بلاکچین دچار چالش شده و میتواند مشکلات امنیتی بسیاری را برای کسب و کارهای مرتبط با این حوزه ایجاد کند. از سوی دیگر سرویسهای مختلف بین الملل مورد نیاز، دیتا سنترها و پروتکلهای پر کاربرد مانند IPV6 که مورد نیاز بسیاری از کسب و کارهای حوزه اقتصاد دیجیتال است دچار محدودیت و مشکل می شوند.
وزارت ارتباطات حدود دو همت منابع با همکاری صندوق نوآوری و شکوفایی به کسب و کارها پرداخت و ارائه کرد تا بتواند بخشی از زیان آنها را جبران کند.
https://digiato.com/iran-technology-news/damage-internet-outages-businesse
انجمن تجارت الکترونیک تهران
«هرچند که پیش از این بارها از تبعات قطعی دسترسی مردم به اینترنت گفتهایم، وظیفه خود میدانیم این بار صریحتر از قبل، عواقب این اقدام را برشمریم. از بین رفتن امنیت روانی جامعه، کاهش امید و انگیزه، اختلال در زندگی روزمره مردم، توقف دسترسی افراد به کیف پولها و داراییهای دیجیتال، بی اعتمادی به کسب و کارهای دیجیتال و به تبع آن کاهش انگیزه برای کارآفرینان، سرمایهگذاران و متخصصان این حوزه، افزایش بیکاری، افزایش مهاجرت، گسترش استفاده از ابزارهای ناامن و به تبع آن کاهش امنیت داده، تنها بخشی از پیامدهای جبرانناپذیر چنین اقدامی است.
https://www.zoomit.ir/iran-news/455644-sixth-internet-report-publish-with-delay/
۲۱۶ میلیون دلار برای ۱۴۴ ساعت
به گزارش پیوست، درحالی شاهد گستردهترین قطعی سراسری اینترنت ایران هستیم که براساس آخرین آمارهای «نت بلاکس» هر ساعت قطعی اینترنت معادل یک و نیم میلیون دلار خسارت برای اقتصاد دیجیتال است. هرچند با وجود نبود دسترسی به موتورهای جستجو مانند گوگل، از جمله آمارهای داخلی رسمی گفتههای ستار هاشمی وزیر ارتباطات در ۳۰ تیرماه است که گزارشی در مورد وضعیت ارتباطات به مجلس ارائه کرد و گفته بود، در هر دو روز، معادل یک همت به اقتصاد دیجیتال کشور خسارت وارد شد.
بر اساس گزارشی که با عنوان «هزینه سنگین قطع اینترنت برای اقتصاد» برای محاسبه زیان قطع اینترنت در سال ۱۴۰۱ منتشر شده، ایران در آن سال ۱۲ هزار ۶۲۴ ساعت محدودیت دسترسی به شبکه اجتماعی و ۵۱۶ ساعت قطع دسترسی به اینترنت را تجربه کرد که این چالشها منجر به ۹۲۰ میلیون دلار زیان در اقتصاد کشور شد.
۲.۵ همت خسارت در یک هفته
او که مدیرعامل پلتفرم پادرو هم هست و خدمات مختلفی به کسبوکارهای کوچک و آنلاینشاپها ارائه میکند، از این وضعیت برآوردی هم دارد و میگوید این وضعیت باعث توقف عملی بیش از صد هزار فروشگاه آنلاین در پلتفرم پادرو و تهدید بیش از یک میلیون اشتغال در بستر اینستاگرام و کاهش شدید تابآوری کسبوکارهای خرد آنلاین شده است.
توقف عملی فروشگاهها در پادرو: افت فروش ۹۰ درصدی مدیرعامل پادرو با اشاره به وضعیت فروشگاههای فعال در این پلتفرم میگوید: «در شرایط عادی امکان ارتباط با کاربران وجود دارد، اما اکنون همین ارتباط هم قطع شده است. فروشگاهها باز هستند، اما تراکنشهای روزانه آنها به عددی انگشتشمار رسیده.»
بیابان را سراسر مه گرفته است
وقتی از لحاظ نرم افزاری چاره نباشد باید منتظر ماند، منتظر ارتباط، منتظر تامین تجهیزات سخت افزاری برای ارتباط، آن هم تماما در انحصار گروهی خاص است و شاید امیدی باشد، برای ارتباط در آینده با اندک دوستانی که از گذشته داری، ولی، ولی غم و اندوه چنان سایه انداخته که حتی دوس نداری بهش فکر کنی. مثل دره ای تاریک که ارواح بهت حمله کردند و تو هیچ نمی توانی بگی یا انجام بدهی. مهلک ترین قسمتش این است که برای وصل اینترنت باید منت بی شرفان قاتلی رو بکشی که خودشان عاملش هستند. کامنت های خبرگزاری مرگ فارس نیوز رو بخوانی، بنگاه تمام دروغ پردازی ها و شیادی های تاریخ را بخوانی. آری بروی کامنت های ایران فروشانی همچون حسین کاظمی رو بخونی و نتوانی جواب بدی. و غم ستاره ای نزدیک است. دوس ندارم بگویم که راهی نیست ولی راهی نیست. تمام دنیای من بسته شده است و نگاهی نمی توان کرد و انتظاری نمی توان کشید تا شاید فشار اقتصادی شدید بر شرکت های ای تی، بتواند راهی بگشاید. مثل محاصره شهر توسط دشمن هست که داری میزان گندم و آب رو میشماری ببینی تا چند روز دیگر نیاز هست تا حصر بشکند.
و غم فلج کننده از هر سو بهت حمله ور شدند، نه توانی مانده است و نه حالی برای ادامه دادند. شاید خوشحال هم باشم که دستگاه ۴۰ ساله پروپاگندای رژیم از کار افتاده اند، بیش از ۸ میلیون دروغ روزانه سایت های خبرگزاری از کار افتاده و فقط مجبور به دروغ پردازی داخلی هستند و مردم عادی چون گوگل ندارند از آنها بی خبر اند. شاید همین فروپاشی سیستم پروپاگاندا عاملی برای شکست ج.ا باشد و اتحاد بین مخالفان ایجاد کند.
تنها دلخوشی این روزهای من این که می دانم که آنچه که در توانم بوده است انجام داده ام و اگر کسی ادامه دهنده راه باشد تمام اسناد و روش های موجود هست و لازم نیست از صفر همه مسیر ها را طی کند.
برخلاف نظرپردازی های حکومت، مردم باخبر اند، خبر ها دهن به دهن با شبکه ارتباطی امن و ناامن منتقل میشود. همه می دانیم چه خبر است و چه شده است ولی کاری هم از دستتمان بر نمی اید. مگر چه قدر می توان جلوی حکومت سفاک تا دندان مسلح کاری کرد؟ مگر قرار است اصلا کاری هم بکنیم.
دانشنامه اینترنت آزاد غیر متمرکز یا همون فیلترشکن سارینا از اول قرار بود که تمام روشها رو جمع کنیم که اگر روزی کسی رو از دست دادیم دانش از بین نرود و بین مابقی پخش شود. من هنوز امیدوار که بقیه راه را ادامه دهند و فراموشمان نکرده باشند. و البته فراموش نکردند. خبرها از اتحاد به گوش می رسد. ما چاره ای نداریم که امیدوار باشیم بعد از چهار سال بازی موش و گربه بالاخره گربه پیروز شد و ما منتظر شکستن این حصر هستیم. شاید اقتصاد عاملی برای شود برای نجات ما ولی لعنت به این نفت، نفرین بر این نفت بی پایان، وقتی منابع مالی از نفت تامین شود و چین بتواند زیر قیمت بخرد، دیگه ما چه ارزشی خواهیم داشت. با اسلحه حکومت را حفظ می کنند و همه را هم می کشند که راحت به غارت نفت بپردازند. معلوم نیست تقاص کدوم گناه را پس می دهیم ولی نفت بلایی است که هیچ نمی توان کرد مگر اینکه زیر قیمت فروشی صدای بقیه رقبای اقتصادی را به صدا در بیاورد و به داد ما برسد که خودش صاحب نفت بشود و یا لااقل چین با سرعت بیشتری به رشد اقتصادی ادامه ندهد.
ققطع تمام اینترنت بین الملل ضرر هایی زیادی برای حکومت ایجاد می کند. شاید بگید که اسنپ و تپسی کار می کنند و یا از دیجیکلا هم میشود کالا سفارش داد، یا نوبیتکس در حال گرفتن دیتای اطلاعات قیمت هست، ولی اولین مشکل بزرگ نبودن DNS کلی هست که با بستن 8.8.8.8 معمولا باید توی هر شبکه دنبال DNS مناسب گشت، که خودش هم دردسر زیاد داره. دوم اینکه پیغام قطع اینترنت نوعی هشدار هست، هشدار که مردم آینده مشخص نیست و نباید خرید کرد و قاعدتا توی شرایطی بحرانی همه دنبال ذخیره آذوقه هستند نه دنبال خرید آنلاین. سوم اینکه دستگاه خبرگزاری های رژیم در دنیا از کار می افتند و گوگل رتبه پایین تری بهشون اختصاص میده. علاوه براین موارد مصرف اینترنت هم به شکل قابل توجهی کاهش می یابد و این یعنی فروش پروایدر های اینترنت هم کم میشوند. نشانه های بزرگی هم در دنیا ایجاد می کند که دولت ج.ا هر زمان که اراده کند اینترنت رو قطع می کنند و سرمایه گذاری در حوزه دیجیتال در خطر هست. نکته بعدی از کار افتادن توسعه نرم افزار و رفع باگ هست که با عدم دسترسی به اینترنت به شدت سخت و کند میشود و عملا شرکت باید هزینه پرداخت کند و حتی نمی تواند نیروهای کلیدی خود را اخراج کند. علاوه بر تمامی این موارد بحث سئو هم هست که سایت های داخلی عملا زحمت های چند ماهه شون رو از دست می دهند. به طور حدودی و برآوردی در حدود ۵ همت در روز هزینه بستن اینترنت هست.
یاد صادق هدایت افتادم که برای سایه اش می نوشتم ، من هم گاها برای سارینا می نویسم که نوشته هایم را قرار نیست کسی بخواند و بداند. چه کردید با مردم ملت، که برای تامین اندک زندگی باید تن به خفت هر آدم کشی بدهیم. برگشتن به زمانی قبل از گوگل هم جالب هست، تا قبل از این شبه علم را کامل می توان با یک سرچ ساده رد کرد ولی الان آن کسی که قدرت بیان بالاتری دارد برنده است. شاید اصلا همین دلیل هست که اینترنت ها قطع شده که عمق فجایع رو کسی نداند ولی همه خبر دارند. همه از همه چیز خبر دارند. پس می پرسی چرا وقتی همه خبر دارند هنوز معتقد به این حکومت سفاک هستند، چون چاره ای ندارند یا جیب هایشان از ثروت مردم پر شده است یا خون مردم را ریخته اند و این شرایط باید ادامه دهند... باید ادامه دهند... حرص و آز و طمع و ایده پردازی مهم است مثلا همین حسین کاظمی تا جایی که فهمیدم شغل اصلی متهم سازی مردم به عناصر بیگانه است و حدودا ماهی ۱۰۰ میلیون حقوق می گیرد، این فرد در هیچ سیستم سالمی چنین درامدی نمی تواند داشته باشد و اوصولا تخصصی هم ندارد و اصلا دردی از مردم نمی شناسد، چرا باید واقعیت را بپذیرد؟ زنده بودن و ایده لوژی فکری اش در سرکوب و ایجاد رعب و وحشت است. این آدم چه درکی از حقوق ۲۰ میلیونی دارد وقتی برای تامین ساده ترین نیاز ها و ابتدایی ترین نیاز باید به سفاک ترین آدم های روی زمین باج بدهی تا ذره ای آسایش داشته باشی، دلهایشان از سنگ پر شده است و خداوند روی دل هایشان قفل زده تا ابد در گمراهی باقی بمانند. وپول چه ها که با قلب انسان های پلید نمی کند؟ آیا با همه پولی که خون مردم درآوردید خوشحال هستید؟ یا احساس رضایت می کنید؟ چرا مگر یک ماه حقوق شما پنج برابر کسی نیست که روزانه ۱۲ ساعت باید جون بکند و شما با ۴ تا جمله عنقلابی و دروغ پردازی پول پارو می کنید مگر این همان عدالتی نبوده که دنبالش بودید؟ پس چرا احساس شادی نمی کنید؟ چون سالها قبل کودک درون خود را کشته اید و حالا هم از کشتن عبایی ندارید. چاره ای هم ندارید وقتی اولین دروغ را بگویی... فقط اولین ... دیگه آخرینی نخواهد داشت تا اینکه این ذهنیت کامل فروبپاشد و از هم گسسته شود.
قیمت هر گیگابایت اینترنت یک میلیون تومان، این دقیقا هزینه ای هست که که برای اینترنت باید پرداخت کنید! این دانشنامه و هزاران نفر دیگر هزینه را کاهش دادند.
فارس نیوز و دستگاه پروپاگاندای داخلی لذت بسیاری از این شرایط برده اند. گویا لذت احاطه کامل بر محیط بدون هیچ گونه پاسخ گویی از بزرگترین دستاورد های سیستم دیکتاتوری هست. این خبرگزاری های فاسد بر مبنی اخبار جعلی و حتی با هدف تحریک مخالفان یابه های خود را اشاره میدهند. کامنت گذاری در سیستم پروپاگاندای آنها کار اشتباهی است و بهترین تاکتیک بی اعتنایی و عدم توجه به آنهاست.
سارینا خاموشی ۲۵ دی ۱۴۰۴
اعتراضات سراسری ایران (دسامبر ۲۰۲۵ – ژانویه ۲۰۲۶)
زمینهها، روندها، واکنش حکومت، پیامدهای اقتصادی و ابعاد ژئوپلیتیکی
مقدمه
اعتراضات سراسری ایران در فاصله دسامبر ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶ را میتوان یکی از مهمترین تحولات سیاسی–اجتماعی جمهوری اسلامی در سالهای اخیر دانست. این اعتراضات نه یک رویداد مقطعی، بلکه نتیجه انباشت طولانیمدت بحرانهای اقتصادی، ناکارآمدی حکمرانی، کاهش مشروعیت سیاسی و شکاف عمیق میان جامعه و حاکمیت بود.
در سالهای منتهی به ۲۰۲۶، اقتصاد ایران تحت فشار همزمان تحریمهای بینالمللی، تورم مزمن، کاهش سرمایهگذاری، فرار سرمایه انسانی و تضعیف زیرساختهای اقتصادی قرار داشت. سقوط ارزش ریال، افزایش شدید قیمت کالاهای اساسی و کاهش قدرت خرید اقشار متوسط و فرودست، بستر اجتماعی اعتراضات را فراهم کرد. این شرایط، همراه با محدودیتهای سیاسی و امنیتی، سبب شد مطالبات اقتصادی بهسرعت به مطالبات سیاسی و ساختاری تبدیل شود.
این گزارش تلاش میکند با نگاهی تحلیلی، به بررسی جامع اعتراضات، واکنش حکومت، پیامدهای اقتصادی (بهویژه قطع اینترنت)، مواضع بازیگران بینالمللی و سناریوهای پیشرو بپردازد.
۱. زمینههای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی
۱.۱ بحران اقتصادی ساختاری
اقتصاد ایران پیش از آغاز اعتراضات با شاخصهای هشداردهنده زیر مواجه بود: - تورم رسمی بالای ۴۰ درصد - کاهش مستمر ارزش پول ملی - افزایش هزینههای مسکن، انرژی و مواد غذایی - رکود در بخش تولید و خدمات - گسترش فقر شهری و نابرابری درآمدی
سیاستهای پولی و مالی ناپایدار، وابستگی شدید بودجه دولت به درآمدهای نفتی، و ضعف نظام بانکی در کنار تحریمها، تابآوری اقتصاد را بهشدت کاهش داده بود.
۱.۲ فرسایش سرمایه اجتماعی
علاوه بر اقتصاد، سرمایه اجتماعی حکومت نیز بهطور جدی تضعیف شده بود: - کاهش مشارکت سیاسی - بیاعتمادی به نهادهای رسمی - سرکوب اعتراضات پیشین (۱۳۹۶، ۱۳۹۸، ۱۴۰۱) - احساس بیاثر بودن کنش مدنی
این عوامل باعث شد جامعه آمادگی بالایی برای واکنش اعتراضی داشته باشد.
۲. آغاز و گسترش اعتراضات
۲.۱ نقطه شروع
اعتراضات در اواخر دسامبر ۲۰۲۵ با تجمعهای صنفی و اقتصادی، بهویژه در میان بازاریان و کسبه شهری آغاز شد. افزایش ناگهانی قیمتها و بیثباتی نرخ ارز از عوامل فوری شروع اعتراضات بود.
۲.۲ گسترش جغرافیایی
در مدت کوتاهی، اعتراضات به شهرهای متعدد گسترش یافت: - تهران - مشهد - اصفهان - شیراز - تبریز - کرج - اهواز - رشت
گستردگی جغرافیایی نشاندهنده عمق نارضایتی و فراتر رفتن آن از یک قشر یا منطقه خاص بود.
۲.۳ ماهیت شعارها و مطالبات
در روزهای نخست، مطالبات عمدتاً اقتصادی بود، اما بهسرعت به شعارهای سیاسی تغییر یافت: - اعتراض به ساختار قدرت - انتقاد از سیاستهای منطقهای - مطالبه تغییرات بنیادین در نظام حکمرانی
این تغییر ماهیت، اعتراضات را از منظر حکومت به یک «تهدید امنیتی» تبدیل کرد.
۳. واکنش حکومت جمهوری اسلامی
۳.1 راهبرد امنیتی
حکومت با رویکردی مبتنی بر کنترل امنیتی وارد عمل شد: - استقرار گسترده نیروهای انتظامی و امنیتی - استفاده از یگانهای ویژه و بسیج - بازداشت گسترده معترضان - گزارشهای متعدد از استفاده از خشونت مرگبار
بر اساس گزارشهای نهادهای حقوق بشری، تعداد کشتهشدگان و بازداشتشدگان قابلتوجه بوده است، هرچند آمار دقیق بهدلیل محدودیتهای اطلاعاتی مشخص نیست.
۳.۲ قطع اینترنت بهعنوان ابزار کنترل
یکی از مهمترین اقدامات حکومت، قطع یا محدودسازی شدید اینترنت بود.
اهداف اصلی:
- جلوگیری از هماهنگی و سازماندهی اعتراضات
- قطع ارتباط معترضان با رسانههای خارجی
- جلوگیری از انتشار تصاویر و مستندات سرکوب
- کنترل روایت رسمی در فضای داخلی
این اقدام سابقهای روشن در اعتراضات پیشین داشت و بخشی از دکترین امنیت داخلی جمهوری اسلامی محسوب میشود.
۴. پیامدهای اقتصادی قطع اینترنت (تحلیل عددی)
۴.۱ زیانهای مستقیم
بر اساس برآوردهای نهادهای بینالمللی و تجربههای پیشین:
- زیان مستقیم روزانه: ۳۰ تا ۸۰ میلیون دلار
- زیان یک هفته قطع اینترنت: ۲۱۰ تا ۵۶۰ میلیون دلار
- زیان یک ماه قطع اینترنت: ۰.۹ تا ۲.۴ میلیارد دلار
۴.۲ بخشهای آسیبدیده
بیشترین خسارت متوجه بخشهای زیر بود: - تجارت الکترونیک و فروش آنلاین - فریلنسرها و صادرات خدمات دیجیتال - بانکداری الکترونیک و پرداختها - حملونقل هوشمند و خدمات آنلاین - شرکتهای فناوری اطلاعات
۴.۳ زیانهای غیرمستقیم و بلندمدت
- کاهش اعتماد سرمایهگذاران داخلی و خارجی
- مهاجرت نیروی انسانی متخصص
- افت بهرهوری اقتصاد دیجیتال
- تضعیف جایگاه ایران در بازار خدمات فناوری منطقه
این زیانها اغلب جبرانناپذیر و بلندمدت هستند.
۵. واکنشهای بینالمللی
۵.۱ کشورهای غربی
کشورهای اروپایی و آمریکا: - سرکوب اعتراضات را محکوم کردند - خواستار رعایت حقوق بشر شدند - تهدید به تحریمهای بیشتر کردند
با این حال، اقدامات عمدتاً در سطح دیپلماتیک و لفظی باقی ماند.
۵.۲ جهان عرب
کشورهای عربی حوزه خلیج فارس: - موضع محتاطانه اتخاذ کردند - نگران بیثباتی منطقهای بودند - تلاش کردند از تشدید درگیری نظامی جلوگیری کنند
۵.۳ روسیه و چین
این کشورها: - با هرگونه مداخله خارجی مخالفت کردند - بر اصل حاکمیت ملی ایران تأکید داشتند - از موضع حکومت ایران بهطور غیرمستقیم حمایت کردند
۶. اعزام ناو هواپیمابر آمریکا
ایالات متحده با اعزام ناو هواپیمابر و افزایش حضور نظامی در منطقه، اهداف زیر را دنبال کرد: - ارسال پیام بازدارندگی به تهران - حفظ گزینههای نظامی بدون ورود مستقیم به جنگ - افزایش اهرم فشار سیاسی
این اقدام بیشتر جنبه نمادین و بازدارنده داشت تا مقدمه یک جنگ تمامعیار.
۷. چرایی عدم حمایت علنی دونالد ترامپ از مردم ایران
دلایل اصلی عبارتاند از: - سیاست خارجی معاملهمحور و مبتنی بر منافع آمریکا - پرهیز از دادن بهانه به حکومت ایران برای تشدید سرکوب - فشار متحدان منطقهای برای جلوگیری از جنگ - محاسبات انتخاباتی و هزینههای داخلی
ترامپ ترجیح داد از ابزار تحریم و تهدید استفاده کند تا حمایت عملی یا نظامی.
۸. سناریوهای پیشرو
۸.۱ سناریوی تداوم وضعیت موجود
- سرکوب دورهای
- اصلاحات اقتصادی محدود
- کنترل امنیتی شدید
۸.۲ سناریوی اصلاحات ساختاری
- کاهش فشار اقتصادی
- بازسازی نسبی اعتماد عمومی
- کاهش احتمال اعتراضات گسترده
۸.۳ سناریوی بیثباتی مزمن
- بازگشت اعتراضات
- تشدید بحران اقتصادی
- افزایش هزینههای امنیتی حکومت
نتیجهگیری
اعتراضات ۲۰۲۵–۲۰۲۶ ایران نشانهای روشن از بحران چندلایه در ساختار اقتصادی و سیاسی کشور است. هرچند حکومت توانست در کوتاهمدت اعتراضات را مهار کند، اما عوامل ریشهای نارضایتی همچنان پابرجاست.
بدون اصلاحات عمیق اقتصادی و سیاسی، احتمال بازگشت اعتراضات در آینده نزدیک بالا خواهد بود. قطع اینترنت و سرکوب امنیتی شاید ابزارهای مؤثر کوتاهمدت باشند، اما در بلندمدت هزینههای اقتصادی، اجتماعی و مشروعیتی سنگینی برای حکومت به همراه دارند.
منابع
- Reuters
- The Guardian
- Al Jazeera
- Iran International
- Amnesty International
- NetBlocks
- World Bank
- BBC Persian
تحلیل سیاسی، اقتصادی، فنی و روانشناختی گزارش جامع قطع اینترنت در ایران
فهرست مطالب
- مقدمه
- بستر سیاسی و امنیتی رویدادها
- چرایی قطع اینترنت از منظر حاکمیت
- تحلیل فنی قطع اینترنت
- اثرات اقتصادی قطع اینترنت (تحلیل عددی)
- واکنشهای بینالمللی و منطقهای
- حضور نظامی آمریکا در منطقه
- موضع ایالات متحده و عدم حمایت علنی ترامپ
- تحلیل روانشناختی کاربران در شرایط قطع اینترنت
- پیامدهای اجتماعی و بلندمدت
- سناریوهای پیشرو
- نتیجهگیری
- منابع
1. مقدمه
در هفتههای پایانی سال ۱۴۰۴ و اوایل ۱۴۰۵، جمهوری اسلامی ایران با یکی از حساسترین مقاطع ناآرامی اجتماعی و سیاسی خود مواجه شد. اعتراضات گسترده، همزمان با فشار اقتصادی شدید، کاهش ارزش پول ملی و انزوای بینالمللی، حکومت را به استفاده از یکی از رادیکالترین ابزارهای کنترلی خود سوق داد: قطع یا محدودسازی گسترده اینترنت.
این گزارش با رویکرد تحلیلی و غیرژورنالیستی، به بررسی همهجانبه این رویداد از ابعاد سیاسی، فنی، اقتصادی، روانشناختی و ژئوپلیتیکی میپردازد.
2. بستر سیاسی و امنیتی رویدادها
اعتراضات اخیر نه یک رخداد مقطعی، بلکه محصول انباشت چندین بحران ساختاری است:
- بحران مشروعیت سیاسی
- فروپاشی اعتماد عمومی
- ناتوانی نظام تصمیمگیری در اصلاح اقتصادی
- فرسایش سرمایه اجتماعی
- شکاف دولت – ملت
در چنین شرایطی، هر شوک اقتصادی یا سیاسی میتواند به ناآرامی فراگیر منجر شود. اعتراضات اخیر نیز از مطالبات معیشتی آغاز و به سرعت به اعتراضات ساختاری تبدیل شد.
3. چرایی قطع اینترنت از منظر حاکمیت
قطع اینترنت برای جمهوری اسلامی یک تصمیم تاکتیکی-امنیتی است، نه فنی یا اقتصادی.
اهداف اصلی عبارتاند از:
- جلوگیری از سازماندهی شبکهای اعتراضات
- قطع زنجیره اطلاعرسانی شهروند-شهروند
- جلوگیری از انتقال تصاویر سرکوب
- مهار روایتهای مستقل و جایگزین
- بازگرداندن انحصار روایت به رسانههای رسمی
از منظر حاکمیت، اینترنت یک «زیرساخت بیطرف» نیست، بلکه میدان نبرد شناختی محسوب میشود.
4. تحلیل فنی قطع اینترنت
قطع اینترنت در ایران معمولاً بهصورت چندلایه انجام میشود:
تحلیل فنی قطعی اینترنت (DNS، پروتکلها، سرویسها)
تحلیلهای فنی نشان میدهد این خاموشی برخلاف تجربههای پیشین صرفاً یک قطع مرسوم نبود. بررسیها حاکی است مسیرهای اصلی اینترنت (خصوصاً آدرسهای IPv6) به سرعت از شبکه جهانی حذف شدند و مسیر IPv4 تنها برای شبکههای داخلی باقی ماند. به عبارت دیگر، پس از قطع مسیرهای بینالمللی، حکومت در گام بعدی حتی دسترسی به «شبکه ملی اطلاعات» را هم مسدود نمود و سامانههای ارتباطی داخلی (بانکها، دولت الکترونیک، خدمات شهری و حتی تلفن ثابت) را از کار انداخت. در این فرایند از روشهای فنی پیچیدهای نیز استفاده شد: گزارش فیلترواچ میگوید دولت برای مسدودسازی دسترسی به اینترنت جهانی، تکنیکهایی نظیر مسمومسازی DNS (Redirect کردن نام دامنهها)، قرار دادن فقط پروتکلهای مشخص در فهرست سفید و بازرسی عمیق بستههای داده (DPI) را بهکار برده است. این رویکرد چندلایه بهجای خاموش کردن صرف فیوزها، عملاً هر راه ارتباطی را کنترل و فیلتر کرده است. بهعنوان مثال، در مقطع جنگ شهری ۲۰۲۵ معلوم شد حکومت پروتکلهای رمزنگاری (TLS) و DNS را بهطور هدفمند هدف قرار داده بود. به این ترتیب، شرکتهای اینترنتی کشور نیز تابع سیاست «لیست سفید» شدهاند؛ به جز خدمات خاص دولتی، هیچ داده خارجی وارد یا صادر نمیشود.
توقف صنعت فناوری اطلاعات و نیاز به پیامرسان شخصی مقاوم به خاموشی
قطع سراسری اینترنت فعالیت کسبوکارها و بنگاههای فناوری اطلاعات را فلج کرد. پرداختهای الکترونیک، پلتفرمهای استارتاپی و بازار آنلاین بهکلی متوقف شدند و بسیاری از کارمندان IT به مرخصی اجباری رفتند. در این شرایط، کاربران به دنبال راهکارهای جایگزین ارتباطی رفتهاند: استفاده از اپهای آفلاین و همتا به همتا که نیازی به اینترنت ندارند، برجسته شد. برای نمونه، گزارشها نشان میدهد محبوبیت اپ بلوتوثی «بیچت» در ایران بیش از سهبرابر شده است. این نرمافزار که با فناوری بلوتوث کار میکند، نیاز به اتصال به اینترنت ندارد و پیامها را بهصورت خودکار از گوشیای به گوشی دیگر ارسال میکند. نسخه فارسیشده آن با نام «نقطهها» نیز بهسرعت در بین کاربران گسترش یافته و بیش از ۵۰ هزار بار دانلود شده است. در عین حال دولت سامانههای ارتباطی داخلی و خدمات ضروری را محدوداً فعال نگه داشت: بانکها و موتورهای جستجوی ایرانی، پیامرسانهای بومی (مثل ایتا، روبیکا، سروش+، بله) و پیامرسان مدارس (شاد) در شبکهای بسته قابل دسترس ماندند. با این حال بیشترین بار ارتباطی بر دوش ابزارهای مقاومت از قطع بود و نیاز به پیامرسانهای مبتنی بر زیرساخت خودگردان (Offline) کاملاً محسوس شد.
نقش استارلینک و تلاش برای اتصال جایگزین
استارلینک بهعنوان تنها پنجره احتمالی اتصال خارجی، نقش محوری یافت. بر اساس گزارشها، دولت آمریکا برای تداوم «ارتباط آزاد» مجوز ویژهای به SpaceX داد تا خدمات استارلینک را (بهصورت موقت) به ایرانیان ارائه کند. بسیاری از کاربران ترمینالهای استارلینک را با مشقت وارد کردند تا تصویر ویدئوهای اعتراضات را به جهان ارسال کنند. با این وجود، مقامات ایران هشدار دادند استارلینک «تروریستی» است و در اقدامی بیسابقه آن را غیرقانونی اعلام کردند. سپس نیروهای امنیتی در تهران و دیگر شهرها با تجهیزات جنگ الکترونیک پرقدرت، بر ترافیک استارلینک پارازیت گذاشتند؛ گزارشها حاکی است در برخی مناطق سطح دسترسی استارلینک با از دست دادن ۳۰–۸۰٪ بستههای داده روبهرو شد. همچنین در برخی نواحی ستادهای ویژه، ترمینالهای فعال را شناسایی و ضبط کردند. با این حال، تحلیلهای مستقل نشان میدهد استارلینک همچنان تا حدودی عملکرد دارد و تنها راهکار باقیمانده برای ارسال اطلاعات خارجی بوده است. به بیان دیگر، تلاش برای اتصال جایگزین (از طریق ماهوارههای تجاری) با هزینه هنگفتی همراه بود و حکومت ایران برای خنثی کردن آن هزینه اقتصادی نیز متقبل شد.
4.1 لایه زیرساخت
- قطع یا محدودسازی BGP
- کاهش پهنای باند بینالملل
- مسدودسازی IXPs
4.2 لایه DNS
- دستکاری DNS Resolverها
- پاسخهای جعلی (DNS Poisoning)
- Timeout عمدی
4.3 لایه پروتکل و اپلیکیشن
- مسدودسازی TLS SNI
- فیلتر VPN و Proxy
- اختلال در پیامرسانها
این معماری باعث میشود قطع اینترنت نسبی، نامتقارن و قابل انکار باشد.
5. اثرات اقتصادی قطع اینترنت (تحلیل عددی)
بر اساس دادههای NetBlocks، World Bank و تجربیات پیشین ایران:
5.1 زیان مستقیم
- زیان روزانه: ۳۰ تا ۸۰ میلیون دلار
- زیان هفتگی: ۲۱۰ تا ۵۶۰ میلیون دلار
- زیان ماهانه: تا ۲.۴ میلیارد دلار
5.2 زیان غیرمستقیم
- تعطیلی کسبوکارهای آنلاین
- قطع صادرات خدمات دیجیتال
- افزایش مهاجرت نیروی متخصص
- کاهش اعتماد سرمایهگذار
بخش فناوری اطلاعات بیشترین آسیب ساختاری را متحمل میشود.
6. واکنشهای بینالمللی و منطقهای
6.1 غرب
- محکومیت حقوق بشری
- تهدید به تحریمهای هدفمند
- حمایت لفظی از آزادی اینترنت
6.2 روسیه و چین
- تأکید بر حاکمیت ملی
- مخالفت با مداخله خارجی
6.3 منطقه
- نگرانی از بیثباتی
- تلاش برای مهار تنش
7. حضور نظامی آمریکا در منطقه
اعزام ناو و افزایش حضور نظامی آمریکا اهداف زیر را دنبال میکند:
- بازدارندگی
- مدیریت بحران
- ارسال پیام سیاسی
- حفظ گزینه نظامی بدون اقدام مستقیم
این حضور بیش از آنکه نشانه جنگ باشد، ابزار فشار دیپلماتیک است.
8. چرا ترامپ از مردم ایران حمایت نکرد؟
دلایل کلیدی:
- رویکرد معاملهمحور سیاست خارجی
- پرهیز از مشروعیتبخشی به سرکوب
- جلوگیری از درگیری نظامی پرهزینه
- محاسبات انتخاباتی
سیاست آمریکا در این مقطع کنترل بحران، نه تغییر رژیم است.
9. تحلیل روانشناختی کاربران در شرایط قطع اینترنت
قطع اینترنت تنها یک اختلال فنی نیست؛ بلکه شوک روانی جمعی ایجاد میکند.
9.1 احساس انزوا
- قطع ارتباط با جهان خارج
- فروپاشی حس تعلق جهانی
- تشدید اضطراب اجتماعی
9.2 ترس و نااطمینانی
- بیخبری از وضعیت دیگران
- ترس از سرکوب پنهان
- افزایش شایعات
9.3 خشم و سرخوردگی
- احساس مجازات جمعی
- افزایش نفرت از حاکمیت
- رادیکالشدن دیدگاهها
9.4 فرسودگی روانی
- کاهش تابآوری
- افسردگی اجتماعی
- بیاعتمادی پایدار
از منظر روانشناسی سیاسی، قطع اینترنت باعث تضعیف کنترل بلندمدت میشود، نه تقویت آن.
10. پیامدهای اجتماعی بلندمدت
- عادیسازی سرکوب دیجیتال
- رشد ابزارهای زیرزمینی ارتباطی
- کاهش مشروعیت نهادی
- تعمیق شکاف دولت-ملت
11. سناریوهای پیشرو
سناریو ۱: تداوم وضعیت موجود
- سرکوب دورهای
- قطع اینترنت مقطعی
سناریو ۲: اصلاحات حداقلی
- امتیاز اقتصادی محدود
- بدون اصلاح سیاسی
سناریو ۳: بازگشت اعتراضات
- رادیکالتر
- شبکهایتر
- پرهزینهتر
12. نتیجهگیری
قطع اینترنت ابزار کنترل کوتاهمدت است، اما هزینههای اقتصادی، روانی و سیاسی آن در بلندمدت، ثبات را تضعیف میکند. جامعهای که ارتباط آن قطع شود، خاموش نمیشود؛ بلکه بیاعتمادتر، خشمگینتر و ناپایدارتر میگردد.
13. منابع
- Reuters
- BBC Persian
- Al Jazeera
- NetBlocks
- Amnesty International
- World Bank
- Iran International
گزارش جامع روشهای مقاومت دیجیتال
پیامرسان شخصی، تونل داخلی مبتنی بر استارلینک، و DNS خودترمیمگر
مقدمه
در شرایط قطع یا اختلال گسترده اینترنت، روشهای «مقاومت دیجیتال» با هدف حفظ حداقلیِ ارتباط، دسترسی به اطلاعات، و تداوم فعالیتهای حیاتی شکل میگیرند. این گزارش، سه رویکرد کلیدی را در سطح مفهومی و کلی (غیرعملیاتی و غیرگامبهگام) تشریح میکند:
- پیامرسان شخصی (Self-hosted / Local-first)
- تونل داخلی مبتنی بر استارلینک (Shared Uplink / City-Scale)
- DNS خودترمیمگر (Anti-Hijacking / Resilient Resolution)
تمرکز گزارش بر منطق طراحی، مزایا و محدودیتها، و سناریوهای کاربردی هر روش است.
۱) پیامرسان شخصی (Personal / Local-first Messenger)
تعریف کلی
پیامرسان شخصی سامانهای ارتباطی است که وابستگی مستقیم به زیرساختهای عمومی اینترنت و پلتفرمهای متمرکز ندارد. این سامانه میتواند در شبکههای محلی (LAN)، شبکههای همتابههمتا (P2P)، یا بهصورت خودمیزبان (Self-hosted) عمل کند.
منطق مقاومت
- حذف وابستگی به سرویسهای خارجی
- کاهش نقاط شکست متمرکز (Single Point of Failure)
- امکان ادامه ارتباط در صورت قطع اینترنت سراسری
ویژگیهای مفهومی
- Local-first: کارکرد پایه بدون اینترنت
- کنترل مالکیتی: دادهها در اختیار کاربران یا سازمان
- انعطاف شبکهای: کار در LAN، Mesh، یا لینکهای جایگزین
- رمزنگاری سرتاسری (در طراحی مفهومی): حفاظت از محتوا در برابر شنود
مزایا
- پایداری بالا در قطعیهای منطقهای
- استقلال از سیاستهای پلتفرمهای بزرگ
- مناسب برای سازمانها، تیمها، و اجتماعات محلی
محدودیتها
- مقیاسپذیری محدود نسبت به پیامرسانهای جهانی
- نیاز به هماهنگی اولیه کاربران
- نبود پوشش جهانی بدون لینکهای مکمل
سناریوهای کاربردی
- ارتباط داخلی سازمانها در بحران
- هماهنگی محلی در مناطق با اختلال ارتباطی
- جایگزین موقت پیامرسانهای مسدودشده
۲) تونل داخلی مبتنی بر استارلینک (Starlink-based Internal Tunneling)
تعریف کلی
این روش مبتنی بر اشتراکگذاری یک یا چند نقطه دسترسی استارلینک و توزیع آن از طریق تونلهای شبکهای به کاربران یا سایتهای دیگر در داخل کشور است. کاربران نهایی الزاماً به تجهیزات ماهوارهای دسترسی مستقیم ندارند.
منطق مقاومت
- ایجاد یک «خروجی اینترنت آزاد» خارج از کنترل زیرساخت داخلی
- تمرکز منابع کمیاب (دیش استارلینک) و توزیع منطقی آنها
- کاهش نیاز به استقرار گسترده تجهیزات
مفهوم تونل داخلی
- اتصال منطقی میان نقاط جغرافیایی مختلف
- انتقال ترافیک کاربران داخلی به نقطه دارای اینترنت آزاد
- بازگشت ترافیک به همان مسیر (Two-way Tunnel)
مزایا
- دسترسی گستردهتر با حداقل تجهیزات ماهوارهای
- انعطاف در توزیع (سازمانی، شهری، یا شبکهای)
- امکان استفاده ترکیبی با سایر روشهای مقاومت
محدودیتها
- وابستگی به پایداری لینک ماهوارهای مرکزی
- حساسیت بالا به شناسایی و مسدودسازی
- ظرفیت محدود در برابر کاربران پرتعداد
سناریوهای کاربردی
- اتصال دفاتر پراکنده یک سازمان
- پشتیبانی ارتباطی در شرایط قطع کامل اینترنت
- ایجاد مسیر جایگزین برای سرویسهای حیاتی
۳) DNS خودترمیمگر (Self-healing DNS)
تعریف کلی
DNS خودترمیمگر سامانهای است که برای مقابله با دستکاری، ربایش، یا مسمومسازی DNS طراحی میشود. این سیستم تلاش میکند در صورت دریافت پاسخ نادرست، بهصورت هوشمند مسیرهای جایگزین برای حل نام دامنه پیدا کند.
منطق مقاومت
- DNS یکی از نقاط اصلی سانسور و کنترل است
- دستکاری DNS میتواند بدون قطع کامل اینترنت انجام شود
- بازیابی خودکار، پایداری دسترسی را افزایش میدهد
اصول مفهومی
- کَش هوشمند: نگهداری پاسخهای معتبر
- چندمنبعی بودن: پرسوجو از Resolverهای متنوع
- تشخیص ناهنجاری: شناسایی پاسخهای جعلی یا مشکوک
- بازسازی خودکار: جایگزینی پاسخ نادرست با پاسخ معتبر
مزایا
- شفاف برای کاربر نهایی
- کاهش اثر فیلترینگ مبتنی بر DNS
- افزایش پایداری سرویسهای وب
محدودیتها
- عدم رفع فیلترینگ در لایههای بالاتر (IP / SNI)
- نیاز به نگهداری و بهروزرسانی مداوم
- امکان تشدید فشار در صورت شناسایی
سناریوهای کاربردی
- شبکههای خانگی یا سازمانی
- حفظ دسترسی پایدار به سرویسهای حیاتی
- کاهش اثر اختلالات هدفمند DNS
مقایسه مفهومی روشها
| معیار | پیامرسان شخصی | تونل استارلینک | DNS خودترمیمگر |
|---|---|---|---|
| هدف اصلی | ارتباط انسانی | دسترسی به اینترنت | دسترسی به دامنه |
| وابستگی خارجی | کم | متوسط تا زیاد | کم |
| مقیاسپذیری | محدود | متوسط | بالا |
| ریسک شناسایی | پایین | بالا | متوسط |
| مکملپذیری | بالا | بالا | بالا |
جمعبندی راهبردی
این سه روش رقیب یکدیگر نیستند، بلکه لایههای مکمل یک معماری مقاومت دیجیتال محسوب میشوند:
- پیامرسان شخصی: حفظ ارتباط پایه
- تونل استارلینک: دسترسی جایگزین به اینترنت
- DNS خودترمیمگر: افزایش پایداری و تابآوری
طراحی مؤثر مقاومت دیجیتال، معمولاً ترکیبی از این روشها را بهصورت متناسب با ریسک، منابع، و نیاز کاربران بهکار میگیرد.
منابع و مطالعه بیشتر
- DNSmasq و DNS Self-healing
https://filtershekan.sbs/DNSmasq/ - تحلیل DNS Hijacking
https://filtershekan.sbs/DNS_Hijacking/ - معماریهای مبتنی بر استارلینک
https://filtershekan.sbs/Starlink
خاموشی نرگس
بیابان را مه گرفته است؛
نه مهای که نوید باران دهد،
بلکه غباری سنگین از انتظار،
از تعلیق،
از ایستادن در نقطهای که نه رفتن ممکن است و نه ماندن معنا دارد.
وقتی از راهِ نرمافزار هیچ دری گشوده نمیشود،
چارهای نمیماند جز صبر.
صبر برای یک اتصال،
برای تکهای سختافزار،
برای امکانی که تماماً در انحصار گروهی خاص است.
شاید روزی، در آیندهای مبهم،
بتوانی دوباره با همان چند دوست قدیمی ارتباط بگیری؛
اما اندوه آنقدر سنگین است
که حتی فکر کردن به این «شاید» هم توان میطلبد.
همهچیز شبیه افتادن در درهای تاریک است؛
درهای که ارواح به تو هجوم آوردهاند
و تو نه کلمهای داری
و نه حرکتی.
مرگبارترین بخش ماجرا این است
که برای وصل شدن،
باید دست نیاز به سوی همان قاتلانی دراز کنی
که خود، قطعکنندهی راه بودهاند.
باید کامنتهای خبرگزاری مرگ را بخوانی؛
بنگاه تمام دروغهای سازمانیافتهی تاریخ.
باید نوشتههای ایرانفروشان را ببینی
و نتوانی پاسخ بدهی.
و غم،
مثل ستارهای نزدیک،
در حال سقوط است.
دوست ندارم بگویم راهی نیست؛
اما راهی نیست.
تمام دنیای من بسته شده است.
نه نگاهی میتوان انداخت
و نه انتظاری کشید
جز این امید فرسوده
که شاید فشار اقتصادی
راهی بگشاید.
همهچیز شبیه محاصرهی یک شهر است؛
جایی که نشستهای
و دانههای گندم و قطرههای آب را میشماری
تا بفهمی
چند روز دیگر
میتوان دوام آورد
پیش از آنکه حصر فروبریزد.
غم، از هر سو هجوم آورده است.
فلجکننده،
خاموشکننده.
نه توانی مانده
و نه میلی برای ادامه.
و با اینهمه،
شاید گوشهای از وجودم
از این خوشحال است
که دستگاه چهلسالهی پروپاگاندا
برای لحظهای از کار افتاده است؛
میلیونها دروغ روزانه خاموش شدهاند
و ناچارند فقط برای خودشان دروغ بسازند.
شاید همین فروپاشی
آغازی باشد برای شکست،
برای اتحاد،
برای چیزی که سالها نامش را امید گذاشتهایم.
تنها دلخوشی این روزهایم
این است که میدانم
هر آنچه در توان داشتم انجام دادهام.
اگر کسی ادامهدهندهی این راه باشد،
اسناد هست،
روشها هست،
و دیگر لازم نیست
همهچیز از صفر آغاز شود.
برخلاف تمام روایتهای رسمی،
مردم باخبرند.
خبرها دهانبهدهان میچرخد؛
در شبکههای امن و ناامن،
در سکوتها،
در نگاهها.
همه میدانیم چه شده است
و چه میشود،
اما کاری از دستمان برنمیآید.
چهقدر میشود
در برابر حکومتی
که تا دندان مسلح است
ایستاد؟
اصلاً قرار است کاری بکنیم؟
دانشنامهی اینترنت آزاد غیرمتمرکز،
یا همان «فیلترشکن سارینا»،
از ابتدا برای همین ساخته شد:
اینکه دانش گم نشود
اگر انسانی از میان ما رفت.
اینکه مسیرها باقی بمانند.
من هنوز امیدوارم
که دیگران ادامه دهند
و ما را فراموش نکنند.
و نشانهها میگویند
که فراموش نکردهاند.
چهار سال بازی موش و گربه؛
و ما هنوز
منتظر شکستن این حصر هستیم.
شاید اقتصاد،
شاید فشار بیرونی،
اما لعنت به این نفت.
نفرین بر این نفت بیپایان
که وقتی پول از دل زمین میجوشد،
جان انسان دیگر ارزشی ندارد.
اسلحهها حکومت را نگه میدارند
و نفت را غارت میکنند.
و ما نمیدانیم
تاوان کدام گناه را میدهیم.
قطع اینترنت
فقط قطع ارتباط نیست؛
زلزله است.
هشدار است.
اعلام ناامنی آینده است.
وقتی اینترنت میرود،
مردم خرید نمیکنند،
پسانداز میکنند،
میترسند.
خبرگزاریهای حکومتی
در جهان خاموش میشوند،
رتبهها سقوط میکند،
سرمایهگذاری فرار میکند،
توسعه میایستد،
و شرکتها
در سکوت میمیرند.
برآوردش ساده نیست
اما حقیقت تلخ است:
روزانه
حدود پنج همت
هزینهی این خاموشی است.
گاهی یاد صادق هدایت میافتم؛
که برای سایهاش مینوشت.
من هم گاهی
برای سارینا مینویسم؛
بیآنکه مطمئن باشم
کسی خواهد خواند.
چه کردید با این مردم
که برای زیستن
باید تن به خفت داد؟
بازگشت به پیش از گوگل،
بازگشت به زمانی که
دروغ
با صدای بلندتر پیروز میشد.
همه خبر دارند.
اما بعضی
چارهای ندارند،
و بعضی دیگر
جیبهایشان از خون پر است.
و دروغ
وقتی یکبار گفته شد،
پایانی ندارد.
قیمت هر گیگابایت اینترنت
یک میلیون تومان است؛
این بهای واقعی اتصال است.
و این دانشنامه،
و هزاران نفر دیگر،
آمدند
تا این هزینه را
کمتر کنند.
فارسنیوز و دستگاه پروپاگاندا
از این خاموشی لذت میبرند؛
لذتِ بیپاسخگویی،
لذتِ احاطهی کامل.
و بهترین پاسخ به آنها
نه فریاد است
و نه جدل؛
بلکه بیاعتنایی.
سارینا
خاموشی
۲۵ دی ۱۴۰۴