سارینا اسماعیلزاده
سارینا اسماعیلزاده (Sarina Esmailzadeh) نوجوان ۱۶ ساله و تولیدکننده محتوای ایرانی اهل مهرشهر کرج بود که در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ جان باخت. این صفحه زندگی، نوشتهها، فعالیتهای اجتماعی، روایتهای متفاوت درباره مرگ و بازتاب یاد او را در شبکههای اجتماعی مرور میکند.
تاریخ و جزئیات مرگ سارینا در منابع مختلف یکسان گزارش نشده و درباره علت مرگ او نیز میان روایت رسمی مقامهای جمهوری اسلامی و گزارش شاهدان، رسانهها و نهادهای حقوق بشری اختلاف جدی وجود دارد. وضعیت منابع و محتوای شبکههای اجتماعی نیز ممکن است در طول زمان تغییر کند.
زندگی و فعالیتهای اجتماعی
سارینا اسماعیلزاده، متولد ۱۱ تیر ۱۳۸۵، دانشآموز مدرسه فرزانگان در کرج بود. پدرش، عارف اسماعیلزاده، در سال ۱۳۹۲ درگذشته بود و سارینا با مادرش، که با تومور مغزی درگیر بود، و برادرش زندگی میکرد.
ویدئوهای منتشرشده در کانال یوتیوب او نشان میدهند که به مسائل اجتماعی، آزادی بیان و مخالفت با حجاب اجباری توجه داشت. او در یکی از ویدئوهایش میگوید: «نوجوان ایرانی دیگر نوجوان ۲۰ سال پیش نیست. از اوضاع جهان باخبر است و از خودش میپرسد چه چیزی کمتر از نوجوان آمریکایی دارد تا دغدغههایشان اینقدر متفاوت باشد.»
سارینا افزون بر یوتیوب، چند کانال تلگرامی داشت. او روز پیش از کشتهشدنش در کانال خود نوشته بود: «وطنم بوی غربت میده.»
نوع منبع: کانال تلگرامی منسوب به سارینا اسماعیلزاده؛ دسترسی و اصالت همه مطالب آن در زمان ویرایش مستقلاً بررسی نشده است.
فعالیت عمومی سارینا عمدتاً در پلتفرمهای آنلاین شکل میگرفت. محتوای او به تجربه نوجوانان در ایران، حقوق زنان، آزادی انتخاب پوشش و مسائل اجتماعی میپرداخت. حضور او در اعتراضات ۱۴۰۱ نیز در تصاویر و روایتهای منتشرشده بازتاب یافته است. پس از مرگش، تصاویر و ویدئوهای او در جنبش «زن، زندگی، آزادی» بازنشر شد و نام او به یکی از نمادهای نوجوانان جانباخته در اعتراضات تبدیل شد.
نوشتهها و یادداشتهای شخصی
متن زیر با امضای سارینا در کانال شخصی او منتشر شده است:
نیاز داشت.
او نیاز داشت؛ به نفس کشیدن. به دست رو هم گذاشتن. او نیاز داشت به ترس، به بودنهای بیبهانه. او در مرداب رؤیاگونش زندگی را تقلا میکرد. او نیاز داشت به زیستن، نیاز داشت که وجود داشته باشد؛ پس دستش را دراز کرد.
دراز کرد. نمیدانست به چه امیدی؛ فقط میخواست قدمی بردارد. او یادش رفته بود که در مرداب است.
لجن
نزول
تعفن
انزجار
نفرت
غم
فریادی که دهان ندارد، چشمانی که سو ندارد، آسمانی که رنگ ندارد، پاییزی که باران ندارد و پایانی که پایان ندارد…
— سارینا، کانال شخصی
متن دیگری که از او بازنشر شده است:
همهجا شلوغ است… همه چراغهای شهر روشن است
اما چرا چراغ قلب کسی روشن نیست؟
یک شهر شلوغ است و پر از هیاهو
اما کسی در آنجا نیست
ای دنیا، این چه کاری است که با ما میکنی؟
چرا کسی مهربان نیست؟
همه در کنار هماند… اما کسی آرام نیست.
در نوشتهای همراه این تصویر آمده است: «و غمی در چشمانش، از خستگی فریاد میکشید…»
متن همراه پست، مخاطبان را به فاصلهگرفتن از تبلیغات حکومتی و شرکتنکردن در آنچه نویسنده «سیرک انتخابات» مینامد، دعوت میکند.
https://x.com/Sepideh52191550/status/1807853332003693027
نوع منبع: پست یادبود و اعتراضی در شبکه اجتماعی X که تصویری از سارینا و متنی سیاسی را منتشر کرده است.
روایتهای متفاوت درباره مرگ
در ابتدای نسخه پیشین این صفحه، تاریخ مرگ سارینا ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ ذکر شده بود؛ در بخشهای دیگر، ۱ مهر ۱۴۰۱ یا ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۲ آمده است. منابع رسانهای و شبکههای اجتماعی نیز تاریخهای متفاوتی ارائه کردهاند و این صفحه یکی از آنها را بدون ارجاع دقیق بر دیگری ترجیح نمیدهد.
بر پایه گزارش شاهدان و رسانههای مستقل که در بخش «گزارش جامع» معرفی شدهاند، سارینا در جریان اعتراضات مهرشهر کرج و بر اثر ضربات نیروهای امنیتی جان باخت. در مقابل، خبرگزاری میزان به نقل از حسین فاضلی هریکندی، رئیس دادگستری البرز، اعلام کرد که پزشکی قانونی علت مرگ را شوک ناشی از صدمات، شکستگیهای متعدد و خونریزی بر اثر سقوط از ارتفاع دانسته است. این دو روایت با یکدیگر ناسازگارند.
در گزارشهای گردآوریشده همچنین آمده است که پیکر سارینا بهصورت شسته و کفنپیچ به خانواده تحویل داده شد و مادرش تنها هنگام خاکسپاری صورت او را دید. گفته شده است که او در قبری دوطبقه، کنار پدرش، در بهشت سکینه کرج به خاک سپرده شد.
یادبودها و بازتاب در شبکههای اجتماعی
در متنهای یادبود، سارینا نوجوانی توصیف شده است که رفاه، آرامش و آزادی مردم را میخواست و پس از مرگ به نمادی از مقاومت در برابر سرکوب و بیعدالتی تبدیل شد.
بخشی از ترانه «Take Me to Church» که در محتوای مرتبط با سارینا بازنشر شده است:
Take me to church
منو به کلیسا ببر
I’ll worship like a dog at the shrine of your lies
توی معبدی که از دروغهایتان ساختهاید، مثل یک سگ عبادت میکنم
I’ll tell you my sins, and you can sharpen your knife
گناهانم را به شما میگویم و شما هم میتوانید چاقوهایتان را تیز کنید
Offer me that deathless death
آن مرگ بیپایان را به من پیشنهاد کن
Oh good God, let me give you my life
ای خدای خوب، بگذار زندگیام را به تو بدهم
متن یادبود دیگری خطاب به برادر سارینا میگوید: «تو کجایی پسر؟ به برادر سارینا که فکر میکنم قلبم میگیرد. صدا نداشتی، سینا جان، ولی ما ظلمی را که به تو شد هیچوقت فراموش نمیکنیم.»
پست زیر مجموعهای از ولاگهای سارینا را بازنشر کرده و مدعی است که او به دست نیروهای امنیتی کشته شده و مقامها در پی ارائه روایت خودکشی بودهاند.
https://x.com/hdagres/status/1578733453746790401
نوع منبع: پست انگلیسیزبان در شبکه اجتماعی X همراه با مجموعهای از ویدئوهای سارینا و شرحی درباره روایت مرگ او.
https://threadreaderapp.com/thread/1759070169979105388.html
نوع منبع: نسخه گردآوریشده یک رشتهپست در Thread Reader درباره زندگی و یاد سارینا؛ دسترسی و صحت جزئیات آن در این صفحه مستقلاً بررسی نشده است.
جمله مشهور سارینا درباره تفاوت نوجوان ایرانی امروز با نوجوان ۲۰ سال پیش نیز در این رشتهمطالب بازنشر شده است.
گزارش جامع زندگی و مرگ سارینا
زندگینامه
سارینا در تیر ۱۳۸۵ (ژوئیه ۲۰۰۶) در کرج متولد شد و دانشآموز مدرسه فرزانگان بود. او در ویدئوهایش به موضوعاتی مانند حجاب اجباری و آزادی میپرداخت و از علاقهاش به موسیقی، رقص، پیتزا و لذتبردن از زندگی سخن میگفت. پدرش در سال ۱۳۹۲ (۲۰۱۳) درگذشت و مادرش، معصومه حمیدیپور، با تومور مغزی درگیر بود.
فعالیتهای اجتماعی
سارینا در کانالهای تلگرام و یوتیوب، از جمله کانالی با نام sarinacmz، دغدغههای اجتماعی خود را بیان میکرد. جمله او درباره آگاهی نوجوان ایرانی از جهان و تفاوت دغدغههایش با نوجوان آمریکایی بارها پس از مرگش بازنشر شد. در نسخه پیشین این صفحه آمده بود که سه روز پیش از مرگ نوشته است «وطنم بوی غربت میدهد»، درحالیکه بخش آغازین صفحه فاصله را یک روز ذکر میکرد؛ منبع دقیقی برای حل این اختلاف ارائه نشده است.
شرایط مرگ و ناسازگاری روایتها
در گزارشهای منتسب به رادیو فردا و شاهدان عینی آمده است که سارینا روز ۱ مهر ۱۴۰۱ (۲۳ سپتامبر ۲۰۲۲)، در جریان اعتراضات مهرشهر کرج، بر اثر ضربات باتوم نیروهای امنیتی جان باخت. مقامهای حکومتی در مقابل، مرگ او را نتیجه سقوط از ارتفاع اعلام کردند. گزارش منتسب به پزشکی قانونی نیز از شوک، شکستگیهای متعدد و خونریزی ناشی از سقوط سخن میگوید.
در روایت رسمی نیز ناسازگاریهایی گزارش شده است: یک روایت از سقوط از بام خانه همسایه در عظیمیه کرج سخن میگوید و برنامه تلویزیونی ۲۰:۳۰ محل سقوط را طبقه پنجم خانه مادرش معرفی کرده است. درباره هماهنگی زمان روز و شب در تصاویر منتشرشده با این روایتها نیز پرسشهایی مطرح شده است.
فشار گزارششده بر خانواده
در نسخه پیشین صفحه ادعا شده بود که مادر سارینا تحت فشار نیروهای امنیتی در برنامه تلویزیونی ۲۰:۳۰ روایت خودکشی را تکرار کرده و عمو و خاله او برای شکایت از تکذیبکنندگان این روایت به دادسرا فراخوانده شدهاند. این ادعا در متن حاضر بدون منبع مستقیم باقی مانده و باید با گزارش مستقل بررسی شود.
تغییرات گزارششده در محتوای دیجیتال
گزارشهایی از حذف صفحه اینستاگرام سارینا، ایجاد صفحهای جدید با تصاویر ویدئوهای یوتیوب و ویرایش کانال تلگرام او برای برجستهکردن احتمال خودکشی منتشر شده است. همچنین ادعا شده گوشی او به خانواده بازگردانده نشد. این موارد نیز در این صفحه منبع مستقیم ندارند و بهصورت ادعا نقل میشوند.
خاکسپاری
بر اساس روایت گردآوریشده، پیکر سارینا در بهشت سکینه کرج، در قبری دوطبقه کنار پدرش، به خاک سپرده شد و مادرش تنها هنگام خاکسپاری صورت او را دید.
ارزیابی منابع پیشنهادی
نسخه پیشین صفحه مقالهای از رادیو فردا را بهعنوان منبع پیشنهادی برای زندگی، فعالیتها، تناقضهای روایت رسمی و فشار بر خانواده معرفی میکرد، اما نشانی آن مقاله در فایل درج نشده بود. همچنین از dailyfootball.tv بهعنوان منبعی همسو با روایت رسمی نام برده شده بود، ولی پیوند مستقیمی برای آن نیز وجود نداشت. ازاینرو امکان بررسی این دو ارجاع از روی فایل فراهم نیست.
یک متن انگلیسی در نسخه پیشین، پستی از X را شرح میداد که ظاهراً تصویری از مراسم یادبود سارینا با عکس، گل، شمع و پیامهای دستنویس نشان میداد. همان متن، با ارجاع غیرمستقیم به Amnesty International و The Washington Post، کشتهشدن او بر اثر ضربات باتوم را مطرح میکرد؛ بااینحال پیوند مستقیمی به این دو منبع در فایل وجود نداشت.
ترانه «Take Me to Church» و یاد سارینا
ترانه «Take Me to Church» از هوزیر، خواننده ایرلندی، با ویدئویی از همخوانی سارینا پیوند خورده و پس از مرگ او در مطالب مربوط به جنبش «زن، زندگی، آزادی» بازنشر شده است. متن این بخش تفسیری است و درباره معنای اثر و نسبت نمادین آن با زندگی سارینا بحث میکند.
مضمون ترانه
هوزیر در این ترانه از استعارههای مذهبی برای توصیف یک رابطه عاشقانه و نقد ریاکاری و قضاوت استفاده میکند. تقابل میان پرستش ظاهری و عشق انسانی، محور تفسیر ارائهشده در این صفحه است. عبارت «مثل یک سگ در محراب دروغهایتان» در این خوانش، طعنهای به ساختارهایی تلقی میشود که بهجای بخشش و محبت، محدودیت و سرکوب ایجاد میکنند.
ارتباط نمادین با سارینا
ویدئوی همخوانی شاد سارینا با این ترانه، پس از مرگش بهطور گسترده منتشر شد. آزادی، انتخاب و مقاومت در برابر سرکوب که مخاطبان از ترانه برداشت کردهاند، با شعار «زن، زندگی، آزادی» پیوند داده شد. در نسخه پیشین صفحه همچنین آمده بود که هوزیر با انتشار پستی به سارینا ادای احترام کرده است، اما پیوند آن پست در فایل موجود نیست.
مقایسه با شعر حافظ
نقد ریاکاری مذهبی در این تفسیر با بیت زیر از حافظ مقایسه شده است:
واعظان کاین جلوه در محراب و منبر میکنند
چون به خلوت میروند آن کار دیگر میکنند
این مقایسه نشان میدهد که چگونه آثار متعلق به دورهها و فرهنگهای متفاوت میتوانند در نقد دورویی و دفاع از صداقت انسانی کنار یکدیگر خوانده شوند.
سارینا بهعنوان نماد آزادی و مقاومت
پس از مرگ سارینا، نام و تصاویر او در مطالب مربوط به اعتراضات و جنبش «زن، زندگی، آزادی» بازنشر شد. رشتهپست زیر نمونهای از مطالب یادبود درباره اوست.
https://threadreaderapp.com/thread/1759070169979105388.html
نوع منبع: نسخه یک رشتهپست یادبود در Thread Reader درباره زندگی، نوشتهها و بازتاب اجتماعی سارینا؛ این پیوند پیشتر نیز در صفحه آمده است.
پیوندهای دیگر
پیوندهای این بخش عمدتاً پستهای یادبود، تصاویر، روایتها یا واکنشهای کاربران در شبکه اجتماعی X هستند. محتوای آنها ممکن است حذف، محدود یا ویرایش شده باشد و صحت همه ادعاهایشان در این صفحه بررسی نشده است.
https://x.com/abelbalb/status/1807975695391375402
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با یاد یا روایت سارینا اسماعیلزاده.
https://x.com/_sarinaez_/status/1566133065621053447
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X از حسابی منسوب به سارینا یا مرتبط با او.
https://x.com/Sepideh52191550/status/1807853332003693027
نوع منبع: پست یادبود و اعتراضی در X؛ این پیوند پیشتر نیز همراه تصویر و شرح آن آمده است.
https://x.com/iranazadi1395/status/1808075139076042923
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با یاد سارینا و اعتراضات ایران.
https://x.com/ARDESHIR005/status/1807809457381953797
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با سارینا و محتوای یادبود.
https://x.com/ayhan_shms59379/status/1807769449920934347
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با یاد سارینا.
https://x.com/ARDESHIR005/status/1807728042120241422
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با سارینا و اعتراضات.
https://x.com/ayhan_shms59379/status/1807769449920934347
نوع منبع: تکرار پیوند پست مرتبط با یاد سارینا در شبکه اجتماعی X؛ برای حفظ همه ارجاعهای فایل اصلی نگه داشته شده است.
https://x.com/ARDESHIR005/status/1807728042120241422
نوع منبع: تکرار پیوند پست مرتبط با سارینا و اعتراضات؛ برای حفظ ساختار ارجاعهای اصلی باقی مانده است.
https://x.com/DarkHydrobon/status/1807542290338250812
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با یاد سارینا.
https://x.com/khaterehmoini/status/1807857530644713901
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X درباره سارینا یا بازتاب یاد او.
https://x.com/ARDESHIR005/status/1837095336248000941
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با سالگرد یا یادبود سارینا.
https://x.com/hdagres/status/1578733453746790401?lang=en
نوع منبع: نسخه انگلیسی پست X شامل مجموعه ولاگها و ادعای کشتهشدن سارینا به دست نیروهای امنیتی.
https://x.com/Samiraraahi/status/1837128229779321258
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با یاد سارینا.
https://x.com/Sarinavoice/status/1837375731594125663
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X از حساب Sarinavoice درباره سارینا.
https://x.com/HaDs_gh_/status/1837103237540761880
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با یادبود سارینا.
https://x.com/XLOG4RX/status/1837061524021473735
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با سارینا و اعتراضات.
https://x.com/TavaanaTech/status/1837465143363448939
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X از تواناتک درباره سارینا یا میراث دیجیتال او.
https://x.com/HosseinRonaghi/status/1837487101136232750
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X از حسین رونقی مرتبط با یاد سارینا.
https://x.com/DamDami/status/1837220026652250554
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با یاد سارینا.
https://x.com/Iliaaaa6/status/1837550732893212765
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با سارینا و یادبود او.
https://x.com/Tinaaa2048/status/1841733491932672406
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با سارینا.
https://x.com/agha_rashti2/status/1841611122744426997
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با یاد یا روایت سارینا.
https://x.com/lexi__princess/status/1841799370921910450
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با سارینا.
https://x.com/DamDami/status/1842246450371027017
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با یاد سارینا.
https://x.com/XLOG4RX/status/1843740252349088061
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با سارینا و اعتراضات.
https://x.com/Sarinavoice/status/1864101168986693841
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X از حساب Sarinavoice درباره یاد سارینا.
https://x.com/ARDESHIR005/status/1864732447188938909
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با یادبود سارینا.
https://x.com/MoghamArt/status/1866933094202347752
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X، احتمالاً شامل محتوای هنری یا یادبود مرتبط با سارینا؛ دسترسی به محتوای آن بررسی نشده است.
https://x.com/ARDESHIR005/status/1882139673096781843
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X مرتبط با یاد سارینا.
https://x.com/sedaye_mardoom/status/1884315721544745404
نوع منبع: پست شبکه اجتماعی X از حساب Sedaye Mardoom مرتبط با سارینا و یادبود او.
جمعبندی
سارینا اسماعیلزاده نوجوانی فعال در فضای آنلاین بود که درباره تجربه نسل خود، آزادی و مسائل اجتماعی سخن میگفت. نوشتهها و ویدئوهای او پس از مرگش بهطور گسترده بازنشر شدند و نامش با جنبش «زن، زندگی، آزادی» پیوند خورد.
درباره زمان و علت مرگ او روایتهای ناسازگاری وجود دارد. مقامهای جمهوری اسلامی از سقوط از ارتفاع سخن گفتهاند، درحالیکه شاهدان، رسانههای مستقل و مطالب حقوق بشریِ مورد اشاره در صفحه، کشتهشدن بر اثر ضربات نیروهای امنیتی را مطرح کردهاند. شماری از ادعاهای مربوط به فشار بر خانواده و دستکاری حسابهای دیجیتال نیز در فایل اصلی بدون پیوند مستقیم منبع آمدهاند.
این صفحه علاوه بر زندگینامه و گزارشهای مربوط به مرگ، نوشتههای شخصی، تصاویر یادبود و پیوند نمادین ویدئوی سارینا با ترانه «Take Me to Church» را حفظ کرده است. پیوندهای شبکههای اجتماعی منابعی برای مشاهده بازتاب عمومی و یادبودها هستند، اما بهتنهایی برای اثبات همه جزئیات تاریخی کافی نیستند.